Kolęda się z Allelują zwadziła – niedokończona średniowieczna anonimowa kolęda z XV wieku przeznaczona do śpiewania podczas noworocznych zabaw. Tematem utworu jest spór pomiędzy Kolędą a Allelują o ważność świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy w roku liturgicznym . Znana współcześnie wersja utworu została spisana na w utworze Wiersz o zachowaniu się przy stole lub Wiersz Słoty o chlebowym stole (z incipitem Gospodnie, da mi to wiedzieć) utrwalający dworsko-rycerski savoir-vivre tych czasów4 Wymie­ nić wystarczy też uczty opisane na kartach dzieł Mickiewicza, by przekonać się o obfitości tego motywu. Uczta stanowi istotny To właśnie angielskie zwroty grzecznościowe weszły do kanonu języka dyplomacji, bo jak mawiają Wyspiarze, „uprzejmość zdobywa zaufanie królów”. I otwiera wiele drzwi. Czasami dosłownie, o czym grzecznie wspomniano w jednym z pierwszych polskich tekstów literackich z 1415 r. pt. „O zachowaniu się przy stole”. Osioł pierwszy wszedł, lecz przy tym W progu garnek stłukł kopytem. Kwoka wielki krzyk podniosła: „Widział kto takiego osła?!” Przyszła krowa. Tuż za progiem Zbiła szybę lewym rogiem. Kwoka, gniewna i surowa, Zawołała: „A to krowa!” Przyszła świnia prosto z błota. Kwoka złości się i miota: „Co też pani tu wyczynia? GAWĘDA O ZACHOWANIU SIĘ PRZY STOLE – w zabytkowych wnętrzach zamku zaczniemy od wykładu, który będzie składał się z kilku etapów: • wstęp (historia kultury stołu, historia polskiej kuchni, tradycyje polskich świąt) • zachowanie się przy stole (jak siadać do stołu, jak jeść posiłek, jak pić napoje) WIERSZ SŁOTY: O ZACHOWANIU SIĘ PRZY STOLE. Gospodnie, daj mi to wiedzieć, Bych mogł o tem cso powiedzieć, O chlebowem stole. Zgarnie na się wszytko pole, Cso w sto [do]le i w tobole, Cso le na niwie zwięże, To wszytko na stole lęże; Liryka maryjna: Bogurodzica , Żale Matki Boskiej pod Krzyżem Danse macabre: Rozmowa Mistrza Polikarpa ze śmiercią Literatura świecka:słota – O zachowaniu się przy stole, Satyra na leniwych chłopów Hagiografia: „Legenda o św. Aleksym” Historiografia: XII w. Kronika Galla Anonima; XIII Kronika polska Wincentego Kadłubka, XIV Wiersz Przecława Słoty „O zachowaniu się przy stole” powstał ponad 600 lat temu. Autorowi, jak widać, zależało na tym żeby edukować rodaków w kwestii dobrych Jak zachowywać się przy stole - Kobieta w INTERIA.PL Drugi z tekstów to fragment nauki Podkomorzego i Sędziego o grzeczności, który zamieszczony jest w I księdze "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza. Wiersz "O zachowaniu się przy stole" mówi nam o zasadach odpowiedniego zachowania się na uczcie osób, pochodzących z różnych warstw społecznych. Na początku utworu autor zwraca się do W jedności, stałości serca mego. W jedności, stałości serca mego – list miłosny w języku polskim z XV wieku . Zachowana kopia listu została wpisana do kodeksu w 1554. Jednak początek utworu został w 1499 zanotowany na marginesie drukowanej książki, list był już więc znany w XV w. Rękopis znajduje się w Bibliotece Ossolineum ShUJ. Tytuł: „O zachowaniu się przy stole? = „O chlebowym stole” Autor: Przecław Słota (Złota) to szlachcic z Gosławic. Był burgrabią puławskim i znawcą dworskiej kultury zachodu, zna obyczaje dworskie i biesiadne. Czas powstania: około 1400 r. Gatunek: poemat dydaktyczno-obyczajowy Założenia autora: Wiersz stanowi próbę przeniesienia na grunt Polski obyczajów zachodnich, w zakresie biesiadowania i kultu kobiet. To pierwszy polski savoir-vivre, czyli podręcznik wzorowych manier. Utwór powstał na większą chwałę bożą dlatego zaczyna się i kończy modlitwą Treść wiersza „O zachowaniu się przy stole”: Na początek autor zwraca się w formie inwokacji do Boga/Gospodarza aby pozwolił mu coś powiedzieć o chlebowym stole. Podobnie kończy też utwór. Na początek zachwala obfitości, które znalazły się na stole. Wspomina też jak ważne jest znaczenie posiłków. Poucza wszystkich jak zasiadać do stołu, co jest pewnego rodzaju rytuałem. Słota krytykuje złe obyczaje, sugeruje, że należy prowadzić towarzyską rozmowę, usługiwać damom przy stole, mieć czyste ręce. Nie należy jeść zbyt łapczywie, wybierać najlepszych kąsków. Nie należy nakładać dużych porcji, trzeba jeść małymi kąskami i tylko tak aby się najeść. Wspomina także o zajmowaniu miejscy przy stole, zgodnie ze stanem i urodzenie. W drugiej części wskazuje na kult dla kobiet, który wynika z kultu dla Matki Boskiej. Należy szanować kobiety bowiem dają mężczyznom radość i dobroć. Kobiety także powinny zachowywać się nienagannie. Na koniec Słota przedstawia się i zwraca się do Boga/Gospodarza o wspólne radowanie się przy stole. Elementy religijne: kult matki Boskiej Amen Znaczenie utworu w literaturze polskiej: najwcześniejszy utwór polski o tematyce obyczajowej, jako pierwszy polski utwór edukacyjny, pierwszy utwór polski, w którym autor się przedstawia, ważny dokument mówiący o dworskiej etykiecie. zapytał(a) o 21:19 Zadanie z polskiego ! pilne . wiersz ,, o zachowaniu się przy stole ,, . sytuację jaka została przedstawiona w wierszu . jaki sposób należy się zachowac przy biesiadnym stole, wg Przecława Słoty [ autor wiersza ] zasady średniowiecznego savoi-vivre'u opisane w wierszu są aktualne we współczesnym czasach , a które się zmieniły ? własną listę dobrych manier obowiązujących w czasie posiłków .Gospodnie, da mi to wiedzieć,Bych mogł o tem czso powiedzieć,O chlebowem stole!Zgarnie na się wszytko pole,Czso w sto[do]le i w tobole,Czso le się na niwie zwięże,To wszytko na stole jutra wiesioł nikt nie będzie,Aliż gdy za stołem siędzie,Toż wszego myślenia ma z pokojem sieść,A przy tem się ma mnogi jidzie za stoł,Siędzie za nim jako woł,Jakoby w ziemię wetknął grabi się w misę przod,Iż mu miedźwno jako miod —Bogdaj mu zaległ usta wrzod!A je z mnogą twarzą cudną,A będzie mieć rękę brudną,Sięga w misę prze drugiego,Szukaję kęsa lubego,Niedosto[j]en niczs na to się trzymajcie,Małe kęsy przed się często, a mało,A jedz, byleć się jedno panna, jako paniMa to wiedzieć, czso się gani;Lecz rycerz albo panoszaCzci żeńską twarz — toć to powiedaniePrze waszę cześć, panny, panie!Też, miły Gospodnie moj,Proszę o szybką i dobrą odpowiedź . : )Słota, grzeszny sługa Twoj, Zachowany zapis tego utworu pochodzi z 1415 r. (jest to najprawdopodobniej kopia ze starszego rękopisu). Autor wiersza kryje się pod pseudonimem Słota (Złota?) a ostatnie ustalenia badaczy wskazują na to, że autor jest tożsamy z Przecławem Słotą z Gosławic (zm. ok. 1420 r.). Wiele na to wskazuje, że Przecław Słota pozostawał w ścisłym związku z dworami (był mianowany podstarościm, potem burgrabią w Wielkopolsce). Pozostawał w otoczeniu wysokiego poziomu dworskiej kultury. Wszystko to miało niebagatelny wpływ na powstanie wspomnianego utworu, prezentującego w treści swego rodzaju zapis ówczesnego savior-vivre’u, opis obyczajowo-dydaktyczny zachowań. Utwór Słoty powstał w atmosferze dworu wielkopolskiego i panujących na nim na początku XV wieku obyczajów biesiadnych. Słota postawił sobie za cel opisanie wysokich obyczajów dworskich w opozycji do chłopskiego, prymitywnego sposobu zachowywania się. „Wiersz o zachowaniu się przy stole”, obok kodeksu dworskiego biesiadowania, porusza też temat kultu damy. Dzieło otwiera inwokacja do Boga, po której autor w określonej kolejności wspomina o: pochwale stołu, jedzenia i biesiadowania, które pozwalają zapomnieć o wszelkich trudach i troskach, naucza ogólnych zasad dwornego, właściwego zachowania się przy stole, zwraca uwagę na kolejność zajmowania miejsc podczas biesiadowania, wspomina o konieczności mycia rąk przed posiłkami. Słota opisuje też właściwe zasady zachowania się panienek i dam przy stole oraz zasady, którymi winien się kierować towarzyszący damie rycerz. Zasady konwersacji biesiadnej są dla autora średniowiecznego poradnika równie istotne. Tematyka oraz forma wewnętrzna utworu wskazują na to, że poemat mógł być kompilacją europejskich poematów obyczajowo-dydaktycznych, które na początku XV stulecia były bardzo popularne. Ponadto badania formy dowiodły, że poemat przeznaczony był najprawdopodobniej do solowej recytacji podczas biesiad. Wiersz Słoty zachował się jedynie dzięki fotokopiom sporządzonym przez Stefana Vrtel-Wierczyńskiego przed zniszczeniem przez Niemców w czasie drugiej wojny światowej piętnastowiecznego kodeksu, na końcowych kartach którego utwór został zapisany. Jest to z pewnością ważny dokument dworskiej kultury panującej w Polsce na początku XV stulecia. Agata Ignatowicz